Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), czyli nowa regulacja, dotycząca opakowań jest kolejnym krokiem w stronę osiągnięcia przez Wspólnotę neutralności klimatycznej do 2050 roku. Swoim zakresem obejmuje cykl istnienia opakowania od jego produkcji po zbiórkę i recykling odpadów. Jej najważniejszym zadaniem jest ograniczenie powstawania odpadów oraz nadmiernego wykorzystywania zasobów. Jako że główne założenia rozporządzenia zaczną obowiązywać już 12 sierpnia 2026, przedsiębiorstwa muszą systematycznie zwiększać swoją świadomość oraz podejmować działania, mające na celu odpowiednie przygotowanie się do nadchodzących wymogów.

1. Zakres podmiotowy – dlaczego nowe przepisy obejmą niemal wszystkich przedsiębiorców

Rozporządzenie PPWR co do zasady obejmuje wszystkie opakowania i odpady opakowaniowe, niezależnie od materiału oraz sektora ich wykorzystania, z zastrzeżeniem innych przepisów unijnych, które regulują te kwestie odrębnie. Ta zasada ogólna przesądza o wyjątkowo szerokim zakresie podmiotowym regulacji. W praktyce oznacza to, że nowe przepisy dotkną każdego uczestnika łańcucha dostaw, który na jakimkolwiek jego etapie ma do czynienia z opakowaniem – od wytwórcy surowca opakowaniowego, przez importera zapakowanego towaru, aż po dystrybutora udostępniającego produkt użytkownikowi końcowemu.

Kluczowym kryterium wyznaczającym zakres podmiotowy jest pojęcie „udostępniania po raz pierwszy” na terytorium danego państwa członkowskiego. To właśnie ten moment – a nie sam fakt wytworzenia opakowania czy zawarcia umowy – determinuje, kto staje się „producentem” w rozumieniu PPWR i kto ponosi wynikające z tego obowiązki. Co istotne, rozporządzenie obejmuje zarówno podmioty z siedzibą w państwach członkowskich UE, jak i w określonych konfiguracjach – podmioty z państw trzecich, które bezpośrednio udostępniają opakowania lub zapakowane produkty użytkownikom końcowym na terenie Unii.

2. Klasyfikacja podmiotów – definicja producenta i pozostałych uczestników rynku

PPWR wprowadza cztery zasadnicze kategorie podmiotów. Zakres obowiązków wynikających z rozporządzenia jest uzależniony od pozycji zajmowanej przez dany podmiot w łańcuchu dostaw. Należy przy tym podkreślić, że definicja „producenta” ma charakter funkcjonalny – może nim zostać wytwórca, importer albo dystrybutor, w zależności od tego, który z nich jako pierwszy udostępnia opakowanie na terytorium danego państwa członkowskiego. Większość obowiązków poszczególnych podmiotów jest przy tym wspólna; różnice sprowadzają się głównie do ciężaru udowodnienia lub weryfikacji działań podjętych przez podmioty na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw. Poniżej zostaną przedstawione zostaną obowiązki poszczególnych podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw opakowań, w szczególności wytwórcy, importera, dystrybutora oraz upoważnionego przedstawiciela, wynikające z przepisów rozporządzenia PPWR.

a) Wytwórca

Wytwórcą jest osoba fizyczna lub prawna wytwarzająca opakowanie lub produkt w opakowaniu albo zlecająca jego zaprojektowanie lub wytworzenie i wprowadzająca go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Do jego kluczowych obowiązków należy przeprowadzenie procedury oceny zgodności zgodnie z art. 38 PPWR, przygotowanie dokumentacji technicznej zgodnej z załącznikiem VII, sporządzenie deklaracji zgodności UE, zapewnienie właściwego oznakowania opakowań oraz przechowywanie dokumentacji przez okres 5 lub 10 lat.

b) Importer

Importerem jest osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę w Unii Europejskiej, która wprowadza do obrotu opakowanie pochodzące z państwa trzeciego. Do jego obowiązków należy weryfikacja zgodności opakowania przed jego wprowadzeniem do obrotu, umieszczenie własnych danych kontaktowych na opakowaniu, przechowywanie kopii deklaracji zgodności oraz zapewnienie, aby warunki przechowywania i transportu nie naruszały zgodności produktu z wymaganiami.

c) Dystrybutor

Dystrybutorem jest osoba fizyczna lub prawna działająca w łańcuchu dostaw, która udostępnia opakowanie na rynku, nie będąc jego wytwórcą ani importerem. Do jego obowiązków należy sprawdzenie, czy producent jest prawidłowo zarejestrowany, weryfikacja etykiet i oznakowania opakowań, wstrzymanie dalszej dystrybucji opakowań niezgodnych z wymaganiami oraz zakaz wprowadzania konsumentów lub kontrahentów w błąd poprzez informacje handlowe.

d) Upoważniony przedstawiciel – zakres odpowiedzialności i granice upoważnienia

Instytucja upoważnionego przedstawiciela służy zapewnieniu egzekwowalności przepisów PPWR wobec wytwórców niemających siedziby w Unii Europejskiej. Wytwórca może na podstawie pisemnego upoważnienia wyznaczyć podmiot z siedzibą w UE, który w jego imieniu wykonuje określone zadania. Upoważnienie musi obejmować co najmniej pięć kompetencji:

  1. przechowywanie deklaracji zgodności UE oraz dokumentacji technicznej przez 5 lat (opakowania jednorazowego użytku) lub 10 lat (opakowania wielokrotnego użytku) od dnia wprowadzenia do obrotu;
  2. współpracę z właściwymi organami krajowymi we wszelkich działaniach dotyczących niezgodności opakowań objętych upoważnieniem;
  3. przedstawianie organom krajowym (na uzasadniony wniosek) wszelkich informacji i dokumentacji technicznej niezbędnych do wykazania zgodności, w języku zrozumiałym dla organu;
  4. udostępnianie odpowiednich dokumentów na wniosek organu w terminie 10 dni od jego otrzymania;
  5. wypowiedzenie upoważnienia, jeżeli wytwórca działa w sposób sprzeczny ze swoimi obowiązkami wynikającymi z rozporządzenia.

Granica odpowiedzialności przedstawiciela jest wyraźna i wynika wprost z art. 17 obowiązek wprowadzania opakowań do obrotu wyłącznie zgodnych z wymogami (art. 15 ust. 1) oraz obowiązek sporządzenia dokumentacji technicznej spoczywają wyłącznie na wytwórcy i nie mogą zostać przeniesione na przedstawiciela. Z perspektywy podmiotów rozważających pełnienie tej funkcji kluczowe jest zawarcie precyzyjnej umowy z wytwórcą zagranicznym, która reguluje przepływ dokumentacji, tryb informowania o zmianach produktu oraz zobowiązanie wytwórcy do pokrycia kosztów ewentualnych działań naprawczych wymaganych przez organy krajowe.

 

4. PPWR w relacjach B2B oraz wewnątrz grup kapitałowych

Rozporządzenie PPWR wprowadza istotne zmiany w zakresie wykorzystywania opakowań transportowych w relacjach B2B oraz w ramach grup kapitałowych. Od 1 stycznia 2030 r. wszystkie opakowania transportowe stosowane w dostawach między przedsiębiorcami na terenie tego samego państwa członkowskiego oraz w transporcie wewnętrznym pomiędzy spółkami należącymi do tej samej grupy kapitałowej na obszarze Unii Europejskiej będą musiały mieć charakter opakowań wielokrotnego użytku. Obowiązek ten obejmuje m.in. palety, skrzynie, tace, bębny i kanistry, natomiast nie dotyczy opakowań tekturowych oraz elementów stabilizujących ładunek, takich jak taśmy czy folie stretch.

Nowe regulacje wymagają od przedsiębiorców dostosowania procesów logistycznych oraz wdrożenia systemów obiegu opakowań wielokrotnego użytku. Szczególnego znaczenia nabiera także właściwe uregulowanie odpowiedzialności za transport i magazynowanie opakowań w umowach handlowych, w tym określenie momentu przejścia odpowiedzialności między stronami. PPWR wpływa zatem nie tylko na sposób projektowania i wykorzystywania opakowań, lecz również na organizację łańcucha dostaw oraz współpracę pomiędzy przedsiębiorcami i spółkami funkcjonującymi w ramach jednej grupy kapitałowej.