Rozporządzenie PPWR wprowadza nie tylko nowe wymagania dotyczące projektowania, składu i oznakowania opakowań, lecz również rozbudowany system rejestracji, raportowania oraz kontroli przedsiębiorców działających na rynku opakowaniowym. Realizacja obowiązków materialnych, takich jak zapewnienie zdatności opakowania do recyklingu czy ograniczenie jego masy, nie będzie zatem wystarczająca. System raportowania ma umożliwić przede wszystkim organom krajowym ustalenie, kto wprowadza opakowania lub produkty w opakowaniach na rynek danego państwa członkowskiego, w jakiej ilości oraz z jakich materiałów zostały one wykonane. Dane te będą wykorzystywane między innymi do weryfikacji realizacji obowiązków wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta, obliczania należnych opłat oraz oceny osiągnięcia celów środowiskowych.

Rejestr producentów

Podstawowym obowiązkiem producenta będzie dokonanie rejestracji w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępnia on opakowanie lub produkt w opakowaniu, lub w którym rozpakowuje produkty w opakowaniu, nie będąc użytkownikiem końcowym. Pojęcie producenta na gruncie PPWR nie musi oznaczać wyłącznie podmiotu, który fizycznie wytwarza opakowanie, w zależności od modelu sprzedaży i łańcucha dostaw producentem może być również importer, dystrybutor albo przedsiębiorca prowadzący sprzedaż na odległość.

Rejestr ma służyć przede wszystkim identyfikacji podmiotów objętych systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Rozporządzenie PPWR przewiduje, że producent, który nie został prawidłowo zarejestrowany, nie może udostępniać opakowań lub produktów w opakowaniach na rynku danego państwa członkowskiego. Dystrybutorzy będą natomiast zobowiązani do weryfikowania, czy producent, od którego otrzymują produkty, figuruje we właściwym rejestrze. Warto zaznaczyć, że Komisja Europejska ma przyjąć akt wykonawczy ustanawiający zharmonizowany format rejestracji i sprawozdawczości do lutego 2026 r., a państwa członkowskie będą miały 18 miesięcy od jego przyjęcia na utworzenie lub dostosowanie krajowych rejestrów producentów.

Po dokonaniu rejestracji producent będzie zobowiązany do regularnego przekazywania danych dotyczących prowadzonej działalności. Raporty mają obejmować przede wszystkim ilość i masę opakowań udostępnionych na rynku, z podziałem na poszczególne kategorie i materiały. W praktyce konieczne może być wyodrębnienie między innymi opakowań z tworzyw sztucznych, papieru, tektury, szkła, metalu lub drewna. W zależności od rodzaju działalności raportowanie może również wymagać rozróżnienia opakowań transportowych, zbiorczych, jednostkowych, wielokrotnego użytku lub objętych systemem kaucyjnym. Docelowo raportowanie ma mieć charakter roczny (za poprzedni rok kalendarzowy, do końca czerwca), przy czym pierwsze sprawozdanie według nowych, zharmonizowanych zasad PPWR ma dotyczyć roku 2028 i zostać złożone do 1 czerwca 2029 r. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe, krajowe zasady raportowania (w Polsce m.in. w ramach systemu BDO).

Nierzetelne lub niekompletne dane mogą zostać zakwalifikowane jako naruszenie niezależnie od tego, czy samo opakowanie spełnia wymagania techniczne. Szczególne ryzyko powstanie w przypadku rozbieżności między ilością produktów sprzedanych a ilością opakowań wykazanych w sprawozdaniu.

Sankcje za naruszenia Rozporządzenia PPWR

Zgodnie z Rozporządzeniem PPWR, państwa członkowskie do dnia 12 lutego 2027 r. mają obowiązek ustanowić przepisy krajowe dotyczące kar mających zastosowanie w przypadku naruszeń Rozporządzenia PPWR. W odróżnieniu od wielu nowych regulacji unijnych Rozporządzenie PPWR pozostawia państwom członkowskim względną swobodę w kształtowaniu kar, o ile są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Polska jest obecnie w trakcie prac wdrożeniowych przedmiotowego obowiązku w postaci projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, który został opublikowany w dniu 13 sierpnia 2025 r. w Rządowym Centrum Legislacji i jest obecnie na dalszym etapie prac legislacyjnych. Projekt ustawy przewiduje uchylenie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zastąpienie ich nowymi przepisami implementującymi rozporządzenie PPWR.

Zgodnie z projektem organem nadzoru rynku właściwym w sprawach objętych zakresem PPWR ma być Inspekcja Handlowa, natomiast w sprawach dotyczących gospodarowania odpadami – Inspekcja Ochrony Środowiska. Kary przewidziane w projekcie wahają się od 5 000 do 2 000 000 złotych. Warto podkreślić, że projekt jest wciąż na etapie prac legislacyjnych a zatem jego ostateczna treść może jeszcze ulec zmianie.

Zakaz wprowadzania produktu do obrotu

Rozporządzenie PPWR wprowadza bezwzględny zakaz udostępniania na rynku Unii Europejskiej opakowania lub produktu w opakowaniu niespełniającego wymagań wynikających z rozporządzenia. Powodami zakazu wprowadzenia opakowań czy produktów w opakowaniach mogą być m.in. nieprzeprowadzona ocena zgodności, brak dokumentacji technicznej albo niewykonanie poleceń organu nadzoru zmierzających do usunięcia niezgodności.

W zależności od charakteru naruszenia organ może nakazać przedsiębiorcy m.in. usunięcie stwierdzonej niezgodności, ograniczenie udostępniania opakowania na rynku czy wstrzymanie sprzedaży. Dla przedsiębiorcy zakaz sprzedaży może okazać się bardziej dotkliwy niż kara pieniężna, gdyż może on prowadzić do zatrzymania całej partii produktów, zerwania kontraktów handlowych, powstania kosztów magazynowania i transportu, a także utraty możliwości sprzedaży na rynku unijnym.

Obowiązek przechowywania dokumentacji

Jednym z najważniejszych obowiązków wynikających z PPWR jest sporządzenie i przechowywanie dokumentacji pozwalającej wykazać zgodność opakowania z przepisami. Wytwórca powinien posiadać między innymi dokumentację techniczną, wyniki badań, opis zastosowanych norm i metod oceny zgodności oraz unijną deklarację zgodności. Dokumentacja powinna umożliwiać organowi ocenę zarówno konstrukcji opakowania, jak i procesu jego produkcji. Dokumentację techniczną należy przechowywać przez 5 lat od dnia wprowadzenia opakowania do obrotu. W przypadku opakowań wielokrotnego użytku okres ten wynosi 10 lat.

Jeśli potrzebują Państwo więcej informacji lub pomocy w dostosowaniu swojego przedsiębiorstwa do reżimu PPWR, zachęcam do kontaktu z Kancelarią.