Fałszowanie dokumentów

Kara za fałszowanie dokumentów – co realnie grozi sprawcy?

Kara za fałszowanie dokumentów zależy od konkretnego czynu. Inna odpowiedzialność może dotyczyć podrobienia prywatnej umowy, inna sfałszowania faktury, a jeszcze inna poświadczenia nieprawdy przez osobę uprawnioną do wystawienia dokumentu. Przy zwykłym fałszerstwie materialnym z art. 270 § 1 KK ustawowe zagrożenie wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Przy fakturach przepisy są surowsze – art. 270a KK przewiduje karę od 6 miesięcy do 8 lat, a w przypadkach znacznej skali albo uczynienia sobie z przestępstwa stałego źródła dochodu nawet od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.

Kara za fałszowanie dokumentów może dotyczyć także poświadczenia nieprawdy. Art. 271 KK odnosi się do funkcjonariusza publicznego lub innej osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Podstawowy typ tego czynu jest zagrożony karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej – od 6 miesięcy do 8 lat.

Gdzie zgłosić fałszowanie dokumentów?

Pytanie, gdzie zgłosić fałszowanie dokumentów, pojawia się zwykle wtedy, gdy ktoś zauważa nieprawidłowości w umowie, fakturze, pełnomocnictwie, dokumentach firmowych albo pismach urzędowych. Co do zasady zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć na Policji albo w prokuraturze. Zgodnie z art. 304 Kodeksu postępowania karnego każdy, kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić prokuratora lub Policję. Instytucje państwowe i samorządowe, które dowiedziały się o takim czynie w związku ze swoją działalnością, mają obowiązek niezwłocznego zawiadomienia oraz zabezpieczenia śladów i dowodów do czasu działania organów ścigania.

Jeżeli pojawia się podejrzenie, że doszło do fałszowania dokumentów, warto działać spokojnie i zabezpieczyć materiał, zanim zostanie utracony. Nie należy:

• samodzielnie „poprawiać” dokumentu,
• usuwać plików,
• nadpisywać korespondencji,
• konfrontować sprawcy w sposób, który może doprowadzić do zniszczenia dowodów.

Przygotowując zawiadomienie, dobrze jest wskazać, czego dotyczy podejrzenie, kto mógł mieć dostęp do dokumentu, kiedy dokument został ujawniony, na czym polega zmiana lub podrobienie oraz jakie skutki mogły z tego wyniknąć.

Co zrobić, gdy podejrzewamy fałszowanie dokumentów?

Podejrzenie fałszowania dokumentów nie zawsze oznacza, że trzeba od razu przesądzać winę konkretnej osoby. W zawiadomieniu wystarczy opisać fakty i przedstawić materiały, które uzasadniają podejrzenie popełnienia przestępstwa. Organ prowadzący postępowanie oceni, czy zachodzą podstawy do wszczęcia sprawy, przesłuchania świadków, zabezpieczenia dokumentów, uzyskania opinii biegłego albo wystąpienia do instytucji o dodatkowe informacje.

W praktyce warto przygotować:

• oryginał dokumentu albo najlepszą dostępną kopię;
• skany, zdjęcia, korespondencję mailową i wiadomości związane z dokumentem;
• dane osób, które dokument sporządzały, otrzymały lub używały;
• informacje o tym, kiedy pojawiło się podejrzenie fałszerstwa;
• opis różnic między dokumentem autentycznym a dokumentem budzącym wątpliwości;
• dowody szkody lub ryzyka szkody, np. przelewy, wezwania do zapłaty, decyzje, wpisy w rejestrach.

Taki porządek ułatwia ocenę sprawy i ogranicza ryzyko, że ważny materiał zostanie pominięty. Fałszowanie dokumentów często wymaga analizy grafologicznej, informatycznej, księgowej albo porównania kilku wersji tego samego dokumentu, dlatego sposób zabezpieczenia materiału ma duże znaczenie dla dalszego postępowania.

Jak adwokat może pomóc osobie pokrzywdzonej?

Osoba pokrzywdzona może potrzebować pomocy nie tylko przy złożeniu zawiadomienia, ale także przy ocenie, czy fałszowanie dokumentów wpłynęło na jej prawa majątkowe, reputację, relacje biznesowe albo sytuację procesową. Adwokat może pomóc uporządkować materiał, przygotować zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wskazać wnioski dowodowe, przeanalizować dokumenty i ocenić, czy obok sprawy karnej potrzebne są działania cywilne, administracyjne lub rejestrowe.

W sprawach firmowych fałszowanie dokumentów może dotyczyć umów inwestycyjnych, uchwał, dokumentów księgowych, pełnomocnictw, faktur, zestawień kosztów albo dokumentacji pracowniczej. Zakres wsparcia, jaki obejmuje obsługa prawna w Warszawie, może mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sprawa wymaga jednoczesnej analizy ryzyka karnego, biznesowego i cywilnego. Nie chodzi o samo napisanie pisma, ale o ocenę, jak zabezpieczyć interes pokrzywdzonego i nie utrudnić późniejszego dochodzenia roszczeń.

Jak adwokat może pomóc osobie podejrzanej lub oskarżonej?

W postępowaniu karnym oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Zasada domniemania niewinności oznacza, że oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Adwokat może pomóc osobie podejrzanej lub oskarżonej w:

• analizie akt,
• przygotowaniu wyjaśnień,
• ocenie opinii biegłych,
• składaniu wniosków dowodowych,
• reagowaniu na zatrzymanie dokumentów,
• kontaktach z organami ścigania oraz ustaleniu,
• czy opisany czyn rzeczywiście wyczerpuje znamiona przestępstwa.

W sprawach gospodarczych znaczenie mogą mieć także procedury podpisywania dokumentów, obieg dokumentacji, uprawnienia pracowników i zasady reprezentacji spółki.